Wie is verantwoordelijk voor de veiligheid van hijsmiddelen?

Een hijsband, kettingsamenstel of takel wordt vaak door meerdere medewerkers gebruikt. De één haalt het materiaal uit de opslag, een ander slaat de last aan en een derde plant de keuring. Wie draagt dan de verantwoordelijkheid voor de veiligheid? De werkgever heeft een centrale zorgplicht, terwijl medewerkers verantwoordelijkheden hebben bij het gebruik. Een keurbedrijf ondersteunt met deskundige beoordeling. Die rollen moeten op elkaar aansluiten, want een beschadigd hijsmiddel wordt niet veilig doordat iedereen denkt dat iemand anders het controleert.

De werkgever moet veilig werken organiseren

De werkgever moet zorgen voor veilige arbeidsomstandigheden. Bij hijsmiddelen betekent dit onder meer dat geschikt materieel beschikbaar is, medewerkers instructie krijgen en onderhoud en noodzakelijke keuringen worden geregeld. Ook moeten de risico’s van het werk worden meegenomen in de risico-inventarisatie en -evaluatie, de RI&E.

De Arbowet vormt hiervoor de basis. Het Arbobesluit bevat nadere regels over arbeidsmiddelen, waaronder artikel 7.4a over keuringen. Welke keuring nodig is, hangt af van het middel en de situatie. Voor bepaalde categorieën gelden aanvullende voorschriften.

Werkzaamheden uitbesteden neemt deze zorgplicht niet weg. De werkgever moet dus ook regelen wie bevindingen opvolgt en voorkomt dat ongeschikt materiaal opnieuw wordt gebruikt.

De gebruiker moet gebreken herkennen en melden

Een werknemer moet arbeidsmiddelen op de juiste manier gebruiken, instructies opvolgen en opgemerkte gevaren melden. Dat vraagt om meer dan voorzichtig werken. Medewerkers moeten weten welk hijsmiddel bij de taak past en wanneer zij moeten stoppen.

Bij hijsbanden benadrukt EKH bijvoorbeeld het belang van een inspectie vóór ieder gebruik. Een beschadiging kan immers gisteren zijn ontstaan, ook wanneer de laatste periodieke beoordeling nog maar kort geleden plaatsvond.

Maak de meldroute eenvoudig. Wie een verdachte insnijding ontdekt, moet weten waar de band wordt afgezonderd en wie de beoordeling regelt. Een losse opmerking tijdens de pauze is daarvoor een kwetsbare werkwijze.

Een beschadigd hijsmiddel wordt niet veilig doordat iedereen denkt dat iemand anders het controleert.

Inspectie en keuring brengen verschillende vragen in beeld

Een inspectie beoordeelt of een hijsmiddel op dat moment veilig kan worden gebruikt. Bij een keuring wordt beoordeeld of het aan de toepasselijke voorschriften voldoet en worden de resultaten vastgelegd. Een deskundige beoordeling helpt om slijtage, aantasting en andere gebreken tijdig op te merken.

De planning moet passen bij het soort middel, het gebruik en de omstandigheden. Intensief gebruik of een belastende omgeving kan aanleiding zijn voor kortere tussenpozen. Volg daarbij de toepasselijke voorschriften en betrek een deskundige bij het bepalen van de aanpak.

Bewaar keuringsbewijzen zo dat ze op de arbeidsplaats beschikbaar zijn. Digitaal mag ook. Zorg vooral dat ieder document herkenbaar bij het juiste hijsmiddel hoort.

Een keurmeester beoordeelt, het bedrijf handelt

Het keurbedrijf heeft een eigen verantwoordelijkheid voor de deskundige uitvoering van de afgesproken beoordeling. Het moet duidelijk zijn welke middelen zijn onderzocht en welke bevindingen daarbij horen. De opdrachtgever moet vervolgens actie ondernemen wanneer een middel wordt afgekeurd of nader onderzoek nodig is.

Denk aan een kettingsamenstel dat na een beoordeling apart moet blijven. Wie verwijdert het uit de voorraad? Wie regelt vervanging? En wie controleert of de registratie is aangepast? Door deze taken vooraf toe te wijzen, voorkom je dat een rapport wordt opgeslagen terwijl het materiaal gewoon beschikbaar blijft.

Maak deskundige ondersteuning onderdeel van de werkwijze

Bespreek bij het kiezen van een keurbedrijf welke hijsmiddelen aanwezig zijn, hoe ze worden gebruikt en welke rapportage nodig is. Een duidelijk omschreven opdracht helpt beide partijen om hun taken zorgvuldig uit te voeren.

Voor informatie over erkende keurbedrijven, werkvoorschriften en de certificering van keurmeesters kun je terecht op EKH.nl. Gebruik die informatie bijvoorbeeld om met een deskundige afspraken te maken over de keuringsplanning, de registratie van bevindingen en de opvolging op de werkvloer.